Türkiyede Siyasal Katilim

Türkiyede demokrasinin toplum ile bulusturulmasinda rol oynayan pek cok faktör ve kurum bulunmaktadir. Tamamina yakini asker kökenli olan Cumhuriyet kuruculari da dahil olmak üzere; sag, sol, liberal, devletci, disaridan ve iceriden pek cok aktör, halkin yönetime katilimi konusunda degisik boyutlarda etkili olmustur. Bunlardan kimi konjonktür geregi, kimi mecbur kaldigi icin, kimi de samimi bir baglilikla demokrasiyi savunmus, evrensel standartlar denen seyin Türk toplumu özelinde nasil uygulanabilecegi üzerine kafa yormuslardir.Ancak hicbir aktör ve kurum, demokratik ortami ayni zamanda varlik nedeni olarak gören siyaset kurumu kadar toplumsal katilimi saglayamamistir. Bu bir bakima dogal bir sonuctur; zira siyasetin ve siyasetcinin yasayabilmesi icin gerekli olan rekabet ve toplumsal katilim sartlari en ideal haliyle demokrasinin isledigi bir yapi icinde mümkün olabilir. Burada ilginc olan, siyaset kurumu icerisinde yer alan her türden ideolojik yapi ve aktör arasinda, demokrasinin Türkiye toplumu tarafindan benimsenmesine en ciddi katkiyi siyasal Islamin temsilcilerinin yapmis olmasidir. Türkiyede ve dünyanin pek cok bölgesinde demokrasi kavrami ile mesafeli oldugu izlenimi veren, hatta oryantalist perspektifin etkisindeki basin ve kamuoyu tarafindan zaman zaman demokrasinin ideolojik can düsmani olarak tanitilan Islam, siyasal bicimini cogu kez demokrasi icinde var edebildi.Türkiye acisindan bakildiginda dinin ya yasam bicimi olarak, ya eskatolojik boyutu itibariyle ya da bir folklor ve kültür ögesi niteligiyle toplumun bütün katmanlarini degisik ölcülerde etkiledigi görülmektedir. Bilincli olsun ya da olmasin, müminden ateiste kadar uzanan yelpazenin bütün ara kategorileri, hayati ve memati kusatici bir din olan Islam ile bir sekilde yüzlesmek zorunda kalmaktadir. Cumhuriyetin müfrit Baticilarinin ve pozitivist inanmislarinin Osmanli son döneminden gelen bir anlayisla Islami terakkinin önünde bir engel olarak görmelerinin ve radikal laik tepkiler vermelerinin altinda yatan nedenlerden biri de, en kati seküler düzen uygulamalari icinde bile, dini siyasetten ve toplumdan tam anlamiyla dislayamamalaridir. Ancak tam da bu niteligi sebebiyle Islam, Türkiyede demokrasinin topluma tanitilmasinda ya da daha ileri gidersek, toplumun dindar kesimlerinin demokrasiye ikna edilmesinde temel bir rol üstlenmistir. Bunda Cumhuriyetin özellikle tek parti döneminde baskin hale gelen otoriter kimliginin oldugu kadar, bu kimlige karsi bayrak acarak toplumun önüne cikan TCF, SCF, DP gibi hareketlerin cogu kez demokrasi kavramina Mesihvari bir kurtaricilik atfederek onu yoksulluktan adaletsizliklere kadar her sorunun cözüm yolu olarak görmelerinin ve göstermelerinin de payi vardir.Türkiyede toplumun, kendisini merkezin uzaginda hisseden genis bir kesimi, DP ve AP gibi muhafazakar; MNP, MSP, RP gibi Islamci hareketler ve her iki ideolojinin zimni sentezi gibi duran AK Parti üzerinden Ankaradaki yönetim süreclerine katilma imkani buldu. Islam ile demokrasi arasindaki iliskinin felsefi boyutu simdilik heyecanini kaybetmis bir tartisma gibi gözükse de, pratikte, özellikle 28 Subat 1997 sürecinden sonra bu tartismanin asildigi söylenebilir. En azindan Islam ile demokrasinin uyumunu vurgulayanlar, 1980li yillardaki gibi, itikadi bir sorgulamaya maruz kalmiyor; hatta AK Partide somutlasan bu pratik uyumun, RPnin 1990lardaki tecrübesinde oldugu gibi, kerhen ortaya ciktigi iddiasi da eskisi kadar kabul görmüyor. Gercek su ki, demokrasinin halksiz olmayacagi bilindigine göre, Türkiyede demokrasi, kitle hareketlerinin inisiyatifleriyle mukim olacakti. Zaten Terakkiperver Firka örnegi ve demokrasiye gecmeyi cok istedigi halde bunu ömründe göremeyen Mustafa Kemalin Serbest Firkayi kurdurtmasi bile, tepeden girisimlerin akibetine ugrayarak sonucsuz kalmisti. Bu nedenle, muhafazakar, dindar veya Islamci, her ne ad altinda olursa olsun, Islamin sosyopolitik bir imkan olma özelligini dikkate alan siyasal hareketler halkin yönetime katilimini saglayarak toplumsal temsil sorununun cözümüne katkida bulundular. Bunu, sinifsiz, imtiyazsiz, kaynasmis bir millet olma düsturuna baglayip sadece Cumhuriyetin icsellestirme basarisi olarak görmek, ayni basarinin mesela neden etnik Kürt hareketinde gösterilemedigi sorusunu doguracagi icin eksik bir analiz olacaktir.Bu nedenle, Türkiyede demokrasinin toplumsallasmasi ve siyasal Islamin rolü basligiyla, daha cok Milli Görüs gelenegine yogunlasan yüksek lisans tezinden hareketle ortaya cikan bu calisma, siyasal Islami Türkiye icin bir siyasal imkan olarak ciddiye almayi önermektedir. Bunu yaparken de, Türkiyedeki demokrasi anlayisinin siyasal Islam ile karsilikli bir etkilesime girmesi ve birbirini besleyerek dönüstürmesinin toplumsal ve siyasal rüst acisindan ülkeye büyük mesafe aldirdigini ve merkezdeki bürokratik yapilanmanin güc kaybetmesi ya da bu etkilesime dahil olmasi halinde, Türkiyenin rüstünü gercek anlamda ispatlayacagini ortaya koymayi amaclamaktadir.ICINDEKILERIcindekiler1.BölümSiyasal Islam ve DemokrasiDemokratik Islamin MesruiyetiMilli Görüs Hareketi ve Demokrasi2.BölümTürk Siyasal Yasaminda Demokratiklesme SancilariTCF Kurtulus Savasi Önderlerinin Yol AyrimiIsmet Pasanin Sivas Nutku ve Fethi Beyin Izmir MitingiÜzerinden Bir SCF OkumasiHer Iki Konusmada Ele Alinan KonularDemiryollari KonusuLiberalizm-Devletcilik TartismasiEcneb SermayeTekeller KonusuMal Yönetim ve VergilerDemokrat Parti ve DemokrasiTürkiye Demokrasi ile TanisiyorDemokratlarin Iktidari3.BölümMilli Görüs Cevreden Gelen Zoraki DemokratMilli Görüs IdeolojisiRPnin Öncülleri MNP ve MSPMilli Nizam Partisi 19701971Milli Selamet Partisi 19721981RPnin Kurulusu ve Muhalefet Dönemi 19831996RP Söylemi ve Politikalarinin Sekillenme SüreciKitlelere Acilma ve Toplumsal Tabanin ÖrgütlenmesiRPnin Iktidar ile TanismasiYerel Iktidardan Ulusal Iktidara28 Subat Süreci ve Söylemin Demokratiklestirilmesi4.BölümBir Siyasal Imkan Olarak AK PartiIslam-Demokrasi Birlikteligi Sistemik Entegrasyonun AsamalariHem Muhafazakar Hem DemokratKondratieff Dalgalarina