Romanda Zaman

Edeb metinler, cagi ve onu olusturan zamanin ruhunu bir ayna gibi yansitarak gecmis, simdi ve gelecekteki olus, olgu ve olaylarini irdeler. Nitekim sanat, zamanlarin soylu öyküsünü kurgu mekanlarin icinde kendi dili ve imkanlari dahilinde bir fark edisler bütününe dönüstürerek yeniden kavramamizi saglar. Insanin zaman ile münasebeti yasamin mekan icinde belirli bir akis icinde devam etmesiyle olusur. Bu bakimdan insanin yasamina dair olus ve tavrini ortaya koydugu alanlardan biri de hic kuskusuz edebiyattir. Kurmaca dünyada yasamin öznesi insanin, mekan ve zaman icindeki durumu, devinimini ortaya koyan edebi türlerden biri de romandir. Romanda islenen kurgunun gercek ya da gercege yakin bir sekilde ele alinmasi, zaman, mekan ve karakter gibi ic yapi unsurlarinin titiz bir sekilde ele alinmasiyla mümkündür. Bir zaman sanati olan romanda, vaka, mekan ve karakter gibi zaman da kurmacadir. Romanda zaman akisi, devinimi ve dizilisi; kronolojiksiradizimseldüz karakterli ve degiskendönüsümlüsarmal yapili ve es zamanli artsüremsel, essüremsel, önsüremsel kurgu seklinde olurken, olay ve durumlarin kurgulanisi; vaka olay öykümacera zamani itibari zaman, anlatmaöyküleme zamani artsüremsel, essüremsel, önsüremsel, yazma zamani, okuma zamani düzlemlerinde olusur. Vakaolayöykümacera zamani itibari zaman, anlatmaöyküleme zamani, yazma zamani ve okuma zamani; izleksel acidan tarihi zaman, sosyal zaman, bireysel zaman, psikolojik zaman karmasikkarma zamanlar seklinde ic zaman kurgusuna sahiptir. Modern romanlar da ise zaman; ileri-geriye dogru degiskendönüsümlüsarmal yapiya sahip oldugundan zamani gecmissimdigelecek seklinde kronolojiksiradizimsel olarak sabitlemek, kategorize etmek mümkün degildir. Her insanin yasamaya dair bir zamani oldugu gibi her romanin da icinde kendine ait kurulu bir zamani vardir. Bizde Romanda Zaman Romanda Zaman Poetigi Üzerine... adli bu calismamizla bu isleyisin temel düzlemlerini ortaya koymaya calistik.