Doga Tarihi - 31. ve 32. Kitap

Yasli Plinius, Doga Tarihi adli ansiklopedik eserinin 31. kitabinda, suda yasayan canlilarin sifa verici yanlariyla birlikte genel özelliklerini aktarmadan önce bilhassa nehirlerin sahip olduklari kudretleri ele almaktadir. Anadolu dahil, Akdeniz ve Egeye hayat veren bereketli sularin yapisal özelliklerine, canlilara olan etkilerine deginmektedir. Antikcagin bilgi birikiminin ve kültürünün en üst düzeyde yansitildigi calismalariyla her zaman klasik özelligini koruyacak olan eserinin bu ciltlerinde iki bin yil öncesinden bizlere seslenmektedir adeta. Dogayi, canlilari ve insan yasamini bir bütün icinde ele almaktadir; böylelikle, günümüzde, dünyanin olusumunda ve yasami sürdürmede doganin kutsal güc unsurlarindan biri olan sularin neden temiz kalmasinin, ayrica elbette bu canli bütünlügü icinde dogaya neden zarar verilmemesi gerektigi bir kez daha anlasilmaktadir. Yazarin calismasina, öngörüsüne ve dogru bilgileri aktarma cabasina hayran kalmamak mümkün degil.Plinius 32. kitabinda da baliklardan elde edilen faydalari, devalari aktarmaktadir. Bu sayede Latince bircok balik adini ve beslenmede, saglikta, ilac yapiminda onlardan nasil yararlandiklarini ögrenmekteyiz.Cogunlukla denizde yolculuk edenler, tatli suyun eksikligini cekenlere su careleri tavsiye edecegiz. Geminin etrafina serili yünler, denizin buharinin emilmesiyle nemlenirler, bunlarin sikilmasiyla tatli su cikarilir, ayni sekilde balmumundan yapilmis ici cukur toplar ya da ici bos, agzi kapali kaplar aglarla denize salindiginda iclerine tatli suyu toplarlar. Nitekim karada deniz suyu, beyaz balcikla süzülerek gecirildiginde tatli olur. Insanlarin ve dört ayaklilarin kirik vücutlari, hangi türünde olursa olsun yüzerek cok kolay bicimde eski gücüne gelir. Bilmedikleri sularin sagliklarina dokunmasi yabanci ülkede yolculuk edenlerin korkusudur.