Cenab Sahabeddin

Yilmaz Öztuna tarafindan Fuad Köprülüden sonra Türk Edebiyat Tarihi sahasinda yetisen en büyük alim olarak görülen Sadeddin Nüzhet Ergunun kaleme aldigi bu calisma, gerek siirleri gerekse de nesir alanindaki eserleriyle Türk Edebiyatinin önemli kalemlerinden biri olan Cenab Sahabeddinin hem hayatinin bütün cepheleriyle tenkid bir nazarla ele alinarak yazildigi hem de siirlerinin bir kisminin derlendigi ilk eser olma özelligi tasimaktadir. Cenab Sahabeddin, Servet-i Fünn topluluguna sonradan katilmis olmakla birlikte bu toplulugun zaman icerisinde netlik kazanacak ilkelerinin ve estetik anlayisinin belirlenmesinde en büyük katkiyi saglayanlardan biri olmustur. Ancak bugün icin hem nesrinin hem de nazminin dili agir, eskimis ve hatta unutulmus olsa da Abdülhak Hamid ve Recaizade Ekremden sonra Türk siirinde en büyük yeniligi yapmanin yaninda Süleyman Nazifle beraber nesir lisanina kuvvetli bir ahenk verebilmis ve Osmanli Türkcesinin en mütekamil nesrini vücuda getirmistir. Her iki türde de böylesine kuvvetli kalem sahibi bir simanin hayatini cidd sekilde tetkik ve tenkit eden Sadeddin Nüzhet Beyin su cümleleri Cenabi tarif icin kafdir ...bütün bu menf ve zayif taraflarina ragmen kelime ve zeka oyunlariyla, hatta tablolariyla muhakkak ki Cenab, Türk Edebiyatinin en kuvvetli bir sahsiyetidir. Okudugunu kavramis ve bunun neticesi olarak terkipler, tahliller yapabilmistir. Nesrinde bir fevkaladelik vardir. Cenab, ne Garp nasirlerinin ne de Sark münslerinin dogrudan dogruya mukallidi olarak kalmamis, yazilarinda mümtaz bir sahsiyet göstermeye muvaffak olmustur... Cenab nazim sahasinda da muvaffakiyet gösteren bir sanatkardir. Her yeni manzumesinde daima olgunlasan bir üslup göze carpar. Aruz veznini hakkiyla siire tatbik edememekle beraber derun ahenk itibariyla pürüzsüz manzumeler vücuda getirebilmistir. Cenabtaki hayal kudreti ise inkar edilemeyecek kadar meydandadir. Yalniz siirlerinin her misraina ayni güzelligi verememistir. Onun kuvvetli bir beyti yaninda sönük birtakim hayalleri ihtiva eden misralarina da tesadüf edilir...